Benign Prostat Hiperplazisi

İdrar yaparken zorlanma, gece sık sık tuvalete kalkma, idrar akışının zayıflaması veya mesanenin tam boşalmadığı hissi birçok erkeğin yaş ilerledikçe karşılaştığı şikâyetler arasındadır. Bu belirtilerin en yaygın nedenlerinden biri Benign Prostat Hiperplazisi (BPH) yani iyi huylu prostat büyümesidir. Kanserle karıştırılabilen bu durum, aslında prostat bezinin yaşlanmaya bağlı olarak büyümesi sonucu ortaya çıkar ve erken dönemde doğru tedavi ile yaşam kalitesi önemli ölçüde artırılabilir. Günümüzde ilaç tedavisinden minimal invaziv girişimlere ve robotik cerrahiye kadar birçok modern tedavi seçeneği bulunmaktadır. Prof. Dr. Özgür Çakmak, Benign Prostat Hiperplazisi tedavisinde hastanın şikâyetlerini, prostat büyüklüğünü ve genel sağlık durumunu değerlendirerek kişiye özel tedavi planı oluşturmaktadır.

Benign Prostat Hiperplazisi Nedir?

Benign Prostat Hiperplazisi (BPH), prostat bezinin kanser dışı nedenlerle büyümesi sonucu idrar kanalına baskı yapmasıyla gelişen bir hastalıktır.

Prostat yalnızca erkeklerde bulunan ve mesanenin hemen altında yer alan bir bezdir. Yaş ilerledikçe prostat hacmi doğal olarak artabilir. Bu büyüme idrar kanalını daraltarak idrar yapmayı zorlaştırabilir.

BPH, prostat kanseri değildir ve kansere dönüşmez. Ancak her iki hastalık benzer belirtiler oluşturabileceğinden uzman değerlendirmesi önemlidir.

Benign Prostat Hiperplazisi Kimlerde Görülür?

BPH özellikle ileri yaş erkeklerde oldukça yaygındır.

Riskin arttığı durumlar şunlardır:

50 yaş ve üzeri olmak
İleri yaş
Ailede prostat büyümesi öyküsü bulunması
Obezite
Hareketsiz yaşam tarzı
Diyabet
Kalp ve damar hastalıkları
Metabolik sendrom

Yaş ilerledikçe görülme sıklığı belirgin şekilde artmaktadır.

Benign Prostat Hiperplazisi Belirtileri Nelerdir?

Hastalığın belirtileri genellikle idrar yapma ile ilgilidir.

En sık görülen belirtiler şunlardır:

Sık idrara çıkma
Gece sık idrara kalkma
İdrar yapmaya başlamada zorlanma
Zayıf idrar akışı
Kesik kesik idrar yapma
İdrar yaptıktan sonra damlama
Mesanenin tam boşalmadığı hissi
Ani idrar yapma isteği
İdrarı tutamama
Uzun süre tuvalette bekleme ihtiyacı

Şikâyetlerin şiddeti prostatın büyüklüğü ile her zaman doğru orantılı olmayabilir.

Gece Sık İdrara Kalkmak Prostat Büyümesi Belirtisi Midir?

Evet.

Gece birden fazla kez idrara kalkmak, Benign Prostat Hiperplazisinin en yaygın belirtilerinden biridir.

Ancak bu durum;

Diyabet
Mesane hastalıkları
İdrar yolu enfeksiyonları
Bazı ilaçlar

gibi farklı nedenlerden de kaynaklanabilir.

Benign Prostat Hiperplazisi Neden Olur?

Kesin nedeni tam olarak bilinmemektedir.

Ancak aşağıdaki faktörlerin etkili olduğu düşünülmektedir.

Yaşlanma
Erkeklik hormonlarındaki değişimler
Genetik yatkınlık
Obezite
Fiziksel aktivite azlığı
Metabolik hastalıklar

En önemli risk faktörü ileri yaştır.

Benign Prostat Hiperplazisi Nasıl Teşhis Edilir?

Tanı süreci ayrıntılı değerlendirme gerektirir.

Hasta Öyküsü

Şikâyetlerin süresi ve şiddeti değerlendirilir.

Fizik Muayene

Prostatın yapısı ve büyüklüğü değerlendirilir.

Laboratuvar Testleri

PSA testi
Tam idrar tahlili
Böbrek fonksiyon testleri

Görüntüleme

Gerekli görülen hastalarda;

Ultrasonografi
Mesanede kalan idrar ölçümü

uygulanabilir.

Üroflowmetri

İdrar akım hızını değerlendiren önemli testlerden biridir.

Bazı hastalarda sistoskopi veya ileri görüntüleme yöntemleri de gerekebilir.

Benign Prostat Hiperplazisi Tedavisi Nasıl Yapılır?

Tedavi planı;

Şikâyetlerin şiddetine
Prostat hacmine
Mesane fonksiyonlarına
Hastanın yaşına
Genel sağlık durumuna göre belirlenmektedir.

Başlıca tedavi seçenekleri şunlardır:

Düzenli takip
Yaşam tarzı değişiklikleri
İlaç tedavisi
Minimal invaziv girişimler
Cerrahi tedavi

Benign Prostat Hiperplazisi İçin İlaç Tedavisi Ne Zaman Yeterlidir?

Hafif ve orta düzey şikâyetleri bulunan birçok hastada ilaç tedavisi etkili olabilir.

İlaçlarla;

İdrar akışı artırılabilir.
Prostatın büyümesi yavaşlatılabilir.
Şikâyetler azaltılabilir.

Ancak her hasta ilaç tedavisinden aynı faydayı görmeyebilir.

Benign Prostat Hiperplazisinde Cerrahi Tedavi Ne Zaman Gerekir?

Aşağıdaki durumlarda cerrahi tedavi düşünülebilir.

İlaç tedavisinin yetersiz kalması
Tekrarlayan idrar retansiyonu
Sık idrar yolu enfeksiyonu
Mesane taşı gelişmesi
Böbrek fonksiyonlarının etkilenmesi
Şiddetli yaşam kalitesi kaybı

Cerrahi yöntemin seçimi prostat büyüklüğüne ve hastanın özelliklerine göre belirlenir.

Robotik Cerrahi Benign Prostat Hiperplazisi Tedavisinde Kullanılır Mı?

Evet.

Özellikle çok büyük prostat hacmine sahip uygun hastalarda robotik basit prostatektomi önemli bir tedavi seçeneğidir.

Robotik cerrahinin avantajları şunlardır:

Daha küçük kesiler
Daha az kan kaybı
Daha düşük ağrı
Daha kısa hastane yatışı
Günlük yaşama daha hızlı dönüş
Hassas cerrahi
Daha konforlu iyileşme süreci

Prof. Dr. Özgür Çakmak, prostat büyüklüğü ve hastanın genel durumunu değerlendirerek robotik cerrahinin uygun olup olmadığına kişiye özel karar vermektedir.

Benign Prostat Hiperplazisi Tedavi Edilmezse Ne Olur?

İlerleyen prostat büyümesi zaman içerisinde;

Tam idrar yapamama
Mesane taşı
Tekrarlayan enfeksiyonlar
İdrar kaçırma
Mesane hasarı
Böbrek fonksiyonlarında bozulma

gibi ciddi problemlere neden olabilir.

Bu nedenle belirtiler uzun süre devam ediyorsa tedavi geciktirilmemelidir.

Benign Prostat Hiperplazisini Önlemek Mümkün Müdür?

Yaşlanmaya bağlı gelişen prostat büyümesini tamamen önlemek mümkün değildir.

Ancak şu öneriler yaşam kalitesine katkı sağlayabilir:

Düzenli egzersiz yapmak
Sağlıklı kiloyu korumak
Aşırı sıvı tüketimini özellikle gece saatlerinde azaltmak
Kafein ve alkol tüketimini sınırlamak
Düzenli üroloji kontrollerini yaptırmak
Şikâyetleri erken dönemde değerlendirmek

Benign Prostat Hiperplazisi İçin Ne Zaman Doktora Başvurulmalıdır?

Aşağıdaki belirtiler görüldüğünde üroloji uzmanına başvurulmalıdır.

İdrar yapmada zorlanma
Gece sık idrara kalkma
İdrarın tamamen kesilmesi
İdrarda kan görülmesi
Tekrarlayan idrar yolu enfeksiyonları
Şiddetli mesane doluluk hissi

Erken değerlendirme sayesinde uygun tedavi yöntemi belirlenebilir ve yaşam kalitesi korunabilir.