Prostat kanseri tanısı, her hasta için aynı anlamı taşımaz. Bazı tümörler yıllarca yavaş ilerlerken bazıları daha yakın takip ve hızlı tedavi gerektirebilir. Bu nedenle yalnızca PSA sonucuna veya idrar şikâyetlerine bakarak karar vermek doğru değildir. Hastalığın prostatla sınırlı olup olmadığı, biyopsideki hücresel özellikleri ve hastanın genel sağlık durumu birlikte ele alınarak değerlendirme yapılmalıdır. Doğru planlanan tedavi, yalnızca kanseri kontrol etmeyi değil yaşam kalitesini mümkün olduğunca korumayı da amaçlar. İzmir üroloji doktoru Prof. Dr. Özgür Çakmak prostat kanseri tedavisinde tüm tetkik ve görüntüleme yöntemlerini ele alarak kesin tanı ve kişiye özel tedavi planı uygulamaktadır.
Prostat Kanseri Nedir?
Prostat kanseri, mesanenin altında bulunan ve meni sıvısının bir bölümünü üreten prostat bezindeki hücrelerin kontrolsüz çoğalmasıyla gelişir. Prostat kanserlerinin büyük bölümü bez hücrelerinden köken alan adenokarsinomlardır.
Hastalığın seyri kişiden kişiye değişebilir. Bazı prostat tümörleri yavaş büyür ve uzun süre prostat içinde kalırken bazıları çevre dokulara, lenf bezlerine veya kemiklere yayılabilir. Erken evrede belirlenen prostat kanserinde birden fazla etkili tedavi seçeneği bulunabilir.
Prostat Kanseri Belirtileri Nelerdir?
- İdrara başlarken zorlanma
- İdrar akımında zayıflama veya kesilme
- Sık veya gece idrara çıkma
- Mesanenin tam boşalmadığı hissi
- İdrarda ya da menide kan görülmesi
- Sertleşme problemi
- Geçmeyen bel, kalça veya kemik ağrısı
- Açıklanamayan kilo kaybı ve halsizlik
Bu bulgular tek başına prostat kanseri tanısı koydurmaz. Özellikle idrarda kan, devam eden kemik ağrısı veya açıklanamayan kilo kaybı varsa mutlaka bir üroloji doktoruna gidilmelidir.
Prostat Kanseri Neden Olur ve Kimlerde Daha Sık Görülür?
Prostat kanserinin kesin nedeni her hastada belirlenemez. Hücrelerin DNA’sında meydana gelen değişiklikler, hücrelerin kontrolsüz şekilde büyümesine ve tümör oluşturmasına neden olabilir.
İleri yaş, ailede prostat kanseri öyküsü ve bazı kalıtsal gen değişiklikleri riski artırabilir. Birinci derece yakınında genç yaşta prostat kanseri bulunan kişilerin bireysel risk değerlendirmesi için üroloji uzmanına başvurması önemlidir.
PSA Yüksekliği Prostat Kanseri Anlamına Gelir Mi?
Hayır. PSA, prostat tarafından üretilen bir proteindir ve kandaki seviyesi prostat kanseri dışında iyi huylu prostat büyümesi, prostat iltihabı, idrar yolu enfeksiyonu veya bazı işlemler nedeniyle de yükselebilir.
PSA sonucu; yaş, prostat hacmi, önceki ölçümler ve muayene bulgularıyla birlikte yorumlanır. PSA’nın zaman içindeki değişimi de değerlendirmede önem taşıyabilir. Normal kabul edilen bir PSA değeri kanseri kesin olarak dışlamadığı gibi yüksek sonuç da tek başına kanser tanısı değildir.
Prostat Kanseri Tanısı Nasıl Konur?
Tanı süreci hastanın öyküsü, fizik muayene ve PSA testiyle başlayabilir. Şüpheli bulguların varlığında multiparametrik prostat MR’ı, prostat içindeki riskli alanların belirlenmesine yardımcı olabilir.
Kesin tanı için gerekli görüldüğünde prostattan biyopsi alınır. Doku örnekleri patoloji laboratuvarında incelenerek kanserin türü ve derecesi belirlenir. MR görüntülerinin biyopsi sırasında hedeflenmesi, klinik açıdan önemli odaklardan daha isabetli örnek alınmasına katkı sağlayabilir.
Prostat Kanserinin Evresi ve Risk Grubu Nasıl Belirlenir?
Tedavi planında yalnızca “kanser var mı?” sorusu değil, hastalığın nasıl davranabileceği de önemlidir. Risk değerlendirmesinde PSA seviyesi, biyopsi sonucu, tümörün prostat içindeki yaygınlığı ve görüntüleme bulguları birlikte ele alınır.
Gerekli hastalarda bilgisayarlı tomografi, kemik sintigrafisi veya PSMA PET gibi görüntüleme yöntemleri kullanılabilir. Böylece hastalığın prostatla sınırlı, çevre dokulara ilerlemiş ya da uzak bölgelere yayılmış olup olmadığı araştırılır.
Prostat Kanseri Tedavisi Nasıl Yapılır?
Prostat kanseri tedavisi; tümörün evresine, risk grubuna, hastanın yaşına, genel sağlık durumuna ve kişisel tercihlerine göre belirlenir. Her hastanın hemen ameliyat edilmesi gerekmez.
Başlıca tedavi seçenekleri şunlardır:
- Aktif izlem
- Radikal prostatektomi
- Radyoterapi
- Hormon baskılama tedavisi
- Kemoterapi
- Hedefe yönelik tedaviler ve uygun hastalarda immünoterapi
Düşük riskli ve prostatla sınırlı bazı tümörlerde aktif izlem uygulanabilir. Bu yaklaşım tedaviden vazgeçmek değildir; PSA, muayene, MR ve gerektiğinde biyopsiyle hastalığın kontrollü biçimde takip edilmesidir. Tedavi seçimi evre ve risk grubuyla birlikte yaşam beklentisi ve hasta tercihleri dikkate alınarak yapılır. (NCI)
Robotik Prostat Kanseri Ameliyatı Nasıl Yapılır?
Cerrahi tedavide prostat bezi ve gerekli görülen çevre dokular çıkarılır. Bu işleme radikal prostatektomi adı verilir. Ameliyat açık, laparoskopik veya robot yardımlı yöntemle gerçekleştirilebilir.
Robotik radikal prostat ameliyatında cerrah, robotik sistemi konsoldan yönetir. Sistem ameliyatı kendi başına yapmaz; tüm hareketler cerrah tarafından kontrol edilir. Büyütülmüş üç boyutlu görüntü ve hareket kabiliyeti yüksek cerrahi aletler, dar pelvis bölgesinde hassas çalışma olanağı sağlar.
İdrar kontrolünün ve sertleşme fonksiyonunun korunabilme ihtimali; tümörün konumu, hastalığın yaygınlığı, hastanın ameliyat öncesi durumu ve sinir koruyucu cerrahinin onkolojik açıdan uygunluğuna bağlıdır. Hiçbir yöntem her hasta için otomatik olarak en iyi seçenek değildir.
Üroloji Uzmanı Prof. Dr. Özgür Çakmak tarafından yapılacak ayrıntılı değerlendirme, hastalığın özelliklerine ve kişisel önceliklerinize uygun tedavi planının oluşturulmasına yardımcı olabilir.
Sonuç
Prostat kanseri, seyri ve tedavi seçenekleri bakımından her hastada farklı değerlendirilmesi gereken bir hastalıktır. PSA yüksekliği veya idrar şikâyeti tek başına kesin tanı anlamına gelmez; doğru karar için muayene, prostat MR’ı ve gerektiğinde biyopsi sonuçları birlikte incelenmelidir. En iyi izmir üroloji doktoru Prof. Dr. Özgür Çakmak ile yapılacak kapsamlı ürolojik muayene, erken tanı olasılığını artırabilir ve tedavi kişiye özel olarak planlanır ve uygun hastalarda Robotik prostat ameliyatı tedavi seçeneği olarak kullanılabilir.
Sıkça Sorulan Sorular
İyi Huylu Prostat Büyümesi Kansere Dönüşür Mü?
İyi huylu prostat büyümesi doğrudan prostat kanserine dönüşmez. Ancak iki hastalık aynı kişide birlikte bulunabilir.
Prostat Kanseri Kalıtsal Mıdır?
Vakaların çoğu kalıtsal değildir. Bununla birlikte güçlü aile öyküsü veya bazı gen değişiklikleri riski artırabilir.
Prostat Kanseri Tedavisi Cinselliği Etkiler Mi?
Cerrahi, radyoterapi ve hormon tedavisi sertleşme veya cinsel isteği etkileyebilir. Etkinin derecesi uygulanan tedaviye ve kişinin başlangıç durumuna göre değişir.
Prostat Ameliyatından Sonra İdrar Kaçırma Olur Mu?
Ameliyat sonrasında geçici idrar kaçırma görülebilir. İyileşme süresi kişiye göre değişir; bazı hastalarda ek tedavi gerekebilir.
Prostat Kanseri Tedaviden Sonra Tekrarlar Mı?
Tekrarlama ihtimali tümörün risk grubuna ve evresine bağlıdır. Tedavi sonrasında düzenli PSA takibi bu nedenle önemlidir.
Beslenme Prostat Kanserini Tedavi Eder mi?
Hiçbir besin veya takviye prostat kanserini tek başına tedavi etmez. Dengeli beslenme genel sağlığı destekleyebilir ancak tıbbi tedavinin yerine geçemez.
Bu yazı bilgilendirme amaçlı olup tanı ve tedavi için değildir. Tanı ve tedavi için uzman hekime başvurunuz.