Gece boyunca birkaç kez tuvalete kalkmak, idrarın eskisi kadar güçlü akmaması veya tuvaletten çıktıktan kısa süre sonra yeniden idrar yapma ihtiyacı hissetmek, çoğu erkeğin dikkate almadığı ve ihmal ettiği şikayetlerdir. Oysa bu değişiklikler prostat büyümesinin ilk belirtileri arasında yer alır. Prostat sorunu en sık idrar yapma alışkanlıklarının değişmesiyle anlaşılır. Ancak her idrar şikâyeti prostat hastalığı anlamına gelmez. Prostat büyümesi, prostat iltihabı ve prostat kanseri farklı hastalıklardır. Özellikle prostat kanseri erken dönemde belirti vermez. Bu yüzden şikayetleri ertelememek ve bir üroloji doktoruna muayene olmak gerekir.
Prostat Nedir? Erkeklerde Ne İşe Yarar?
Prostat, erkeklerde mesanenin hemen altında bulunan ve idrar kanalının başlangıç bölümünü çevreleyen bir salgı bezidir. Temel görevi, meniyi oluşturan sıvının bir bölümünü üretmektir. Yaş ilerledikçe prostat bezinde büyüme gelişir.
Ancak prostatın kendisi bir hastalık değildir. Halk arasında “prostat olmak” denildiğinde çoğunlukla iyi huylu prostat büyümesi kastedilir.
Prostat Nasıl Anlaşılır?
Prostat büyümesinin ilk belirtsi idrar yaparken ortaya çıkar.
Başlangıçta hafif olan şikâyetler zamanla günlük yaşamı etkileyebilir.
En sık görülen belirtiler şunlardır:
- Gece İdrara Kalkma: Uyku sırasında sık sık tuvalete gitme ihtiyacı.
- İdrar Akışında Zayıflama: İdrarın eskisine göre daha ince veya yavaş gelmesi.
- İdrara Başlamakta Zorlanma: Tuvalete gidildiğinde idrarın başlaması için bekleme.
- Kesik Kesik İdrar Yapma: İdrar akışının durup yeniden başlaması.
- Tam Boşaltamama Hissi: İdrar yaptıktan sonra mesanede hâlâ idrar kaldığını hissetme.
- İdrar Sonrası Damlama: Tuvaletten ayrıldıktan sonra birkaç damla idrar gelmesi.
İyi Huylu Prostat Büyümesi Nasıl Anlaşılır?
İyi huylu prostat büyümesi (BPH), prostat dokusunun zamanla büyüyerek idrar kanalına baskı yapmasıdır. Özellikle 50 yaşından sonra daha sık görülür. Büyüyen prostat, idrar yapmayı zorlaştırır.
Ancak prostatın büyüklüğü ile şikâyetlerin şiddeti her zaman aynı değildir. Küçük bir prostat ciddi tıkanıklık oluşturabilirken daha büyük bir prostat belirgin yakınmaya neden olmayabilir.
Prostat İltihabı Belirtileri Nelerdir?
Prostat iltihabı (prostatit), özellikle idrar yaparken yanma ve kasık bölgesinde ağrı olmasıyla belirti gösterir. Bazı hastalarda makat ile testisler arasında ağrı, boşalma sırasında rahatsızlık ve sık idrara çıkma görülür. Akut bakteriyel prostatitte ateş, titreme ve belirgin halsizlikler olur. Bu durumu geciktirmeden üroloji doktoruna muayene olunmalıdır.
Prostat Kanseri Belirtileri Nasıl Anlaşılır?
Prostat kanseri erken evrede çoğu zaman belirti vermez. Bu nedenle yalnızca idrar yapma şikâyetlerinin olmaması, prostat kanserini kesin olarak dışlamaz. İlerlemiş hastalıkta idrar sorunları, idrarda kan veya kemik ağrısı gibi belirtiler görülür.
Ancak bu şikâyetler tek başına prostat kanseri olduğunuz anlamına gelmez. Tanıda PSA testi, muayene, gerektiğinde prostat MR’ı ve biyopsi yapılmaktadır.
Prostat Kan Tahlilinde Belli Olur Mu?
Prostat hastalıklarının muayenesinde PSA (Prostat Spesifik Antijen) adı verilen kan testi yapılmaktadır. PSA yüksekliği prostat kanseri dışında iyi huylu prostat büyümesi ve prostat iltihabında da görülebilir. PSA değerinin yüksek çıkması kesin kanser tanısı anlamına gelmez. Normal PSA sonucu da kanser bulunmadığını tamamen garanti etmez.
Prostat Muayenesi Nasıl Yapılır?
Üroloji muayenesinde öncelikle idrar şikâyetlerinin ne zamandır devam ettiği ve günlük yaşamı nasıl etkilediği öğrenilir. Gerekli durumlarda makattan parmakla prostat muayenesi yapılabilir. Böylece prostatın büyüklüğü, yüzeyi ve sertliği hakkında bilgi edinilir. Prostat muayenesi tek başına bütün prostat hastalıklarını teşhis etmek için yeterli değildir.
Prostat Ultrasonla Anlaşılır Mı?
Ultrasonografiyle prostatın büyüklüğü ve mesanede idrar yaptıktan sonra kalan idrar miktarı kontrol edilir. Ayrıca üroflowmetri (idrar akım testi) ile idrarın ne kadar hızlı aktığı ölçülür. Bu tetkikler, idrar yapma güçlüğünün nedenini araştırmaya yardımcı olur. Prostat kanseri tanısı ise yalnızca ultrasonla konulmaz.
Prostat Büyümesi Nasıl Tedavi Edilir?
İyi huylu prostat büyümesinde tedavi, şikâyetlerin şiddetine ve idrar yollarındaki etkisine göre belirlenir. Hafif şikâyetlerde yaşam alışkanlıklarının düzenlenmesi ve takip yeterli olabilir. Daha belirgin şikayetlerde ise ilaç tedavisi uygulanır.
İlaçlardan yeterli fayda sağlanmayan veya idrar yapamama gibi sorunlar gelişen hastalarda TUR-P, HoLEP veya uygun hastalarda Aquablation gibi cerrahi yöntemler uygulanır. En iyi üroloji doktoru Prof. Dr. Özgür Çakmak prostat büyümesi tedavisinde hastanın tüm tetkik ve bulgularını birlikte ele alarak kişiye özel tedavi planı uygulamaktadır.
Sonuç
Prostat sorunu, özellikle idrar akışında zayıflama, gece sık idrara kalkma ve idrar yaparken zorlanma gibi belirtilerle fark edilir. Ancak bu şikâyetlerin nedeni her zaman prostat büyümesi değildir. Prostat iltihabı, mesane hastalıkları ve diğer idrar yolu sorunlarında da benzer belirtiler görülür
İzmir Üroloji Doktoru Prof. Dr. Özgür Çakmak, prostat şikâyeti bulunan hastalarda muayene, PSA testi ve gerekli görüntüleme yöntemleriyle değerlendirme yaparak uygun tedavi seçeneklerini planlamaktadır.
Prostat Hakkında Sıkça Sorulan Sorular
1. Prostat Kaç Yaşında Başlar?
Prostat büyümesi yaşla birlikte daha sık görülür ve özellikle 50 yaşından sonra belirginleşebilir. Ancak daha genç erkeklerde de farklı prostat sorunları gelişebilir.
2. Prostat Ağrısı Nereye Vurur?
Prostat iltihabında kasık, alt karın, makat çevresi, testisler veya bel bölgesinde ağrı hissedilebilir. İyi huylu prostat büyümesi ise çoğunlukla ağrıdan çok idrar şikâyetlerine neden olur.
3. Prostat Cinsel İsteksizlik Yapar Mı?
Prostat hastalıklarına bağlı ağrı, uyku bozukluğu veya kullanılan bazı ilaçlar cinsel yaşamı etkileyebilir. Ancak cinsel isteksizliğin birçok farklı nedeni bulunur.
4. Prostatı Olan Erkeklerde İdrar Kaçırma Görülür Mü?
Evet. Özellikle ileri derecede idrar boşaltma sorunu bulunan bazı hastalarda idrar kaçırma gelişebilir. Nedeni belirlemek için muayene gerekir.
5. Prostat Büyümesi Kansere Dönüşür Mü?
Hayır. İyi huylu prostat büyümesi doğrudan prostat kanserine dönüşmez. Ancak aynı kişide iki hastalık birbirinden bağımsız olarak bulunabilir.
6. Prostat İçin Hangi Doktora Gidilir?
Prostat büyümesi, prostat iltihabı ve prostat kanseri şüphesinde Üroloji Uzmanına başvurulmalıdır.
7. Prostat Kontrolü Kaç Yaşında Yapılmalı?
Prostat kanseri taraması kişisel riske göre planlanır. Birçok erkekte 45–50 yaşlarında, güçlü aile öyküsü bulunanlarda ise daha erken dönemde doktorla PSA taramasının yarar ve riskleri görüşülebilir.
Bu yazı bilgilendirme amaçlı olup tanı ve tedavi için değildir. Tanı ve tedavi için uzman hekime başvurabiliriz.