İdrarınızda bir kez bile kan görmek endişe verici olabilir; ancak paniğe kapılmak yerine bu bulgunun nedenini araştırmak gerekir. Tıp dilinde hematüri olarak adlandırılan idrardan kan gelmesi, idrar yolu enfeksiyonu veya böbrek taşı gibi hastalıklarda sık karşılaşılan durumlardan biridir. Mesane ve böbrekle ilgili daha ciddi hastalıkların da ilk belirtisi de olabilir. Özellikle ağrısız ve tekrarlayan kanama “kendiliğinden geçti” düşüncesiyle ihmal edilmemelidir.
İdrardan Kan Gelmesi Nedir?
İdrarda kırmızı kan hücrelerinin bulunmasına hematüri denir. Kan gözle fark edilebilecek düzeydeyse görünür hematüri, yalnızca idrar tahlilinde çıkıyorsa mikroskobik hematüri olarak tanımlanır.
İdrar açık pembe, parlak kırmızı, koyu kırmızı veya çay renginde görünebilir. Kanamanın miktarı, rengi ya da ağrılı olması tek başına hastalığın ciddiyetini göstermez. Çok az miktarda ve yalnızca bir defa görülen kanama bile üroloji uzmanı tarafından mutlaka muayene edilmesi gerekir.
İdrardan Kan Gelmesi Neden Olur?
Kanama böbreklerden başlayarak üretra adı verilen idrar çıkış kanalına kadar üriner sistemin herhangi bir bölgesinden kaynaklanabilir.
En sık nedenler ise şunlardır:
- İdrar yolu veya böbrek enfeksiyonları
- Böbrek, üreter ya da mesane taşları
- İyi huylu prostat büyümesi ve prostat iltihabı
- Böbrek hastalıkları ve idrar yollarına alınan darbeler
- Yoğun fiziksel egzersiz veya yakın zamanda yapılan ürolojik işlemler
- Bazı ilaçlar ve kanama bozuklukları
- Mesane, böbrek veya diğer idrar yolu tümörleri
İdrarda kan görülmesi doğrudan kanser anlamına gelmez. Bununla birlikte özellikle ağrısız kanama, sigara kullanımı veya ileri yaş gibi risk faktörleri bulunuyorsa geciktirmeden üroloji doktoru tarafından muayene edilmesi gerekmektedir.
Ağrılı ve Ağrısız İdrardan Kan Gelmesi Ne Anlama Gelir?
Kanamayla birlikte belden kasığa yayılan şiddetli ağrı varsa böbrek veya üreter taşı düşünülebilir. Yanma, sık idrara çıkma, kötü kokulu idrar ve alt karın ağrısı ise enfeksiyonla ilişkili olabilir. Ağrısız idrardan kan gelmesi, kişi kendisini tamamen sağlıklı hissetse bile önemsenmelidir. Mesane tümörlerinde sık görülebilen belirtilerden biri ağrısız, aralıklı ve görünür kanamadır. Kanamanın durması, altta yatan nedenin ortadan kalktığını göstermeyebilir.
İdrardan Kan Gelmesi Tehlikeli midir?
İdrarda kan görüldüğünde yalnızca kanamanın devam etmesini beklemek doğru değildir. Aşağıdaki belirtiler var ise mutlaka üroloji doktoruna başvurulmalıdır.
- İdrar yapamama veya idrar akışının pıhtıyla kesilmesi
- Yoğun kanama ya da büyük kan pıhtılarının gelmesi
- Yüksek ateş, titreme ve belirgin hâlsizlik
- Dayanılmaz bel, yan veya kasık ağrısı
- Baş dönmesi, bayılma hissi veya genel durum bozukluğu
Özellikle tek böbreği bulunan, kan sulandırıcı kullanan veya yakın zamanda travma yaşayan kişiler gecikmeden doktora başvurmaları gerekir..
İdrardan Kan Gelmesi İçin Hangi Doktora Gidilir?
İdrardan kan gelmesi durumunda başvurulması gereken bölüm üroloji, ilgili hekim ise üroloji uzmanıdır. Üroloji; böbrekler, üreterler, mesane, prostat ve idrar kanalındaki hastalıkların tanı ve tedavisiyle ilgilenir.
Böbreğin süzme işlevini etkileyen bir hastalıktan şüphelenilirse nefroloji gibi farklı branşlardan destek istenebilir. Ancak görünür kanamanın ilk değerlendirmesi için doğrudan üroloji uzmanına başvurulabilir.
İdrardan Kan Gelmesinin Tanısı Nasıl Konur?
Tanı sürecinde kanamanın başlangıcı, rengi, tekrar edip etmediği, pıhtı bulunup bulunmadığı ve eşlik eden şikâyetler sorgulanır. Sigara kullanımı, geçirilmiş ameliyatlar, taş hastalığı ve kullanılan ilaçlar da değerlendirilir.
Hastanın yaşına ve risk durumuna göre idrar tahlili, idrar kültürü, kan testleri, ultrasonografi veya bilgisayarlı tomografi istenebilir. Mesanenin iç yüzeyinin değerlendirilmesi gerekiyorsa sistoskopi uygulanabilir. Her hastaya aynı tetkikler yapılmaz; inceleme kapsamı kişisel risklere göre belirlenir.
İdrardan Kan Gelmesi Nasıl Tedavi Edilir?
Hematüri tek başına bir hastalık değil, farklı hastalıkların oluşturabileceği bir bulgudur. Bu nedenle tedavi kanamayı geçici olarak durdurmaya değil, altta yatan nedeni belirlemeye yöneliktir.
Enfeksiyonlarda uygun ilaç tedavisi, taş hastalığında takip veya taşın çıkarılmasına yönelik yöntemler, prostat sorunlarında kişiye özel tedaviler uygulanabilir. Şüpheli oluşumlarda ise ileri inceleme, biyopsi veya cerrahi seçenekler değerlendirilebilir.
İzmir Üroloji Doktoru Prof. Dr. Özgür Çakmak, idrarda kan görülmesinin kaynağını belirlemek için hastanın belirtilerini, risk faktörlerini ve tetkik sonuçlarını birlikte değerlendirerek kişiye özel bir tedavi planı oluşturmaktadır.
İdrarda Kan Varsa Hangi Bölüme Gidilir?
İdrarda kan görülmesi durumunda üroloji bölümüne başvurulmalıdır. Muayene sonrası tanı ve tedavi seçenekleri doktor tarafından kişiye özel şekilde hastanın genel durumuna göre belirlenmektedir. En iyi üroloji doktoru Prof. Dr. Özgür Çakmak uygun hastalarda robotik ameliyat tedavisi en iyi şekilde gerçekleştirmeyi amaçlamaktadır.
Sıkça Sorulan Sorular
İdrardan Bir Defa Kan Gelmesi Önemli Midir?
Evet. Kanama bir defa görülmüş ve tamamen geçmiş olsa bile nedeninin araştırılması gerekir. Tekrarlamasını beklemek tanının gecikmesine yol açabilir.
Kan Sulandırıcı İlaçlar İdrardan Kan Gelmesine Neden Olur Mu?
Kan sulandırıcılar kanamanın ortaya çıkmasını veya görünür hâle gelmesini kolaylaştırabilir. Ancak kanama yalnızca ilaca bağlanmamalı ve ilaç doktor önerisi olmadan bırakılmamalıdır.
Kırmızı İdrar Her Zaman Kan Anlamına Mı Gelir?
Hayır. Pancar gibi bazı besinler, gıda boyaları ve kimi ilaçlar idrar rengini değiştirebilir. Kan bulunup bulunmadığı idrar tahliliyle kesinleştirilir.
İdrarda Kan Varken Su İçmek Yeterli Olur Mu?
Su içmek bazı durumlarda destekleyici olabilir ancak kanamanın nedenini tedavi etmez. Evde geçmesini beklemek yerine üroloji değerlendirmesi yapılmalıdır.
Cinsel İlişkiden Sonra İdrardan Kan Gelmesi Neden Olur?
Tahriş, enfeksiyon, idrar yolu taşı veya başka ürolojik sorunlar etkili olabilir. Kanama tekrarlıyorsa ya da kaynağı bilinmiyorsa muayene gerekir.
Çocuklarda İdrardan Kan Gelmesi Normal Midir?
Normal kabul edilmez. Enfeksiyon, taş, travma veya böbreği etkileyen farklı hastalıklar araştırılmalı; çocuk hekimi ya da çocuk ürolojisi tarafından değerlendirme yapılmalıdır.
İdrardan Kan Gelmesi Kendiliğinden Geçer Mi?
Kanama geçici olarak durabilir fakat buna yol açan sorun devam edebilir. Özellikle ağrısız veya tekrarlayan hematüride kanamanın geçmesi doktora başvurmaktan vazgeçmek için yeterli değildir.
Bu yazı bilgilendirme amaçlı olup tanı ve tedavi için değildir. Tanı ve tedavi için uzman hekime başvurunuz?
Prof. Dr. Özgür Çakmak – Üroloji Uzmanı